Lauta van Aysma
Lauta van Aysma is een Friese familienaam die verwijst naar een oud adellijk geslacht uit Friesland, waarvan drie leden in 1825 in de Nederlandse adel werden erkend.
Deze achternaam komt in Nederland minder dan vijf keer voor. Zulke kleine aantallen worden niet gepubliceerd, om herleidbaarheid naar personen te voorkomen.
Herkomst en geschiedenis van de achternaam Lauta van Aysma
Herkomst van de naam
De familienaam gaat terug op Aysma State in Beetgum. Hessel Aysma was daar bewoner en eigenaar, en hij overleed al voor 1511, het jaar waarin het geslacht voor het eerst wordt vermeld. Naast de naam Van Aysma gebruikte de familie ook de naam Lauta, en er bestond een oud wapen Lauta. Toen de drie broers die in 1825 in de Nederlandse adel werden erkend een nieuw wapen lieten ontwerpen, combineerden zij de oude wapens Lauta en Van Aysma. Vanaf 1853 kwam ook de schrijfwijze Lauta van Aijsma voor.
Geschiedenis van het geslacht
De stamreeks begint dus bij Hessel Aysma. Zijn achterkleinzoon Hessel van Aysma (1628 tot voor 1683) was officier in Statendienst, net als enkele van zijn nakomelingen. In Schettens bewoonde een tak van de familie enkele generaties lang de Osinga State. De belangrijkste van hen was Schelte van Aysma. Door zijn huwelijk in 1612 met Tjemck van Osinga kreeg hij het eigendom van die state. Hij had een militaire loopbaan en verkreeg in januari 1637 de rang van kolonel. Op 23 augustus 1637 overleed hij tijdens het beleg van Breda in het militaire ziekenhuis te Geertruidenberg. Hij ligt begraven in de Hervormde kerk van Schettens, onder een zeer grote zerk die er nog steeds ligt.
Zijn helm en degen hingen sinds het eind van de negentiende eeuw in de nieuwe toren van die kerk. Pas in 2016 bleek dat de helm ook op de grafsteen was afgebeeld. Sindsdien zijn beide militaire attributen in bruikleen overgegaan naar het Nationaal Militair Museum in Soest.
Van zijn gelijknamige kleinzoon, kapitein Schelte Hotzes van Aysma (1655 tot voor 1708), is een kinderportret uit omstreeks 1660 bewaard gebleven. Harmen Monsma schilderde het, en het hangt in het Stedelijk Museum in Zwolle. Schelte's zoon Hotze Scheltes van Aysma (1681-1747) was de laatste bewoner van de Osinga State. Rond zijn huwelijk met Anna Geertruid Swaen in 1727 vertrok het echtpaar waarschijnlijk naar Zutphen. De state werd later tot boerderij verbouwd.
Op 9 mei 1825 werden de drie broers Jacob, Hessel en Adriaan Hendrik erkend als behorend tot de Nederlandse adel. Het vermogen van de twee dochters van Hessel werd vermaakt aan de diaconie van Renswoude en aan het Hervormd Oude Mannen- en Vrouwengesticht te Veenendaal. Later kwam dat vermogen in de Stichting Freule Lauta van Aysma. Die stichting raakte in 2003 door wanbeleid in grote financiële problemen.
Adellijke titel en stand
Het geslacht voert geen titel. De leden dragen het predicaat jonkheer of jonkvrouw. Uit een jongere halfbroer van de drie broers, Mathias Lauta van Aijsma (1808-1872), stamt een andere tak af. Daaruit leeft nog één mannelijke nakomeling. Bij koninklijk besluit van 8 maart 2022 werd François Antonius Gemma Lauta van Aijsma, geboren in 1945, erkend met het predicaat jonkheer. Recent DNA-onderzoek bevestigde dat hij inderdaad verwant is aan kolonel Schelte Hotzes van Aysma. Daarmee bestaat de adellijke tak nog.
Bekende familieleden
Hessel Scheltes van Aysma (ong. 1527-1592) was de laatste president van het Hof van Friesland en ondertekende het verbond der edelen. Sijbolt Hotzes van Aysma (ong. 1534-1604) was rentmeester en schreef de Oudfriese rechtstekst Codex Aysma. Schelte Hotzes van Aysma (1578-1637) was kolonel van het Friese Regiment en overleed in 1637 tijdens het beleg van Breda. Hessel van Aysma (1628 tot voor 1683) was kapitein van het Friese Regiment. Jan Lauta van Aysma (1739-1815) was schout van Princenhage en schepen en heemraad van de heerlijkheid Batenburg. Jhr. Jacob Lauta van Aysma (1762-1830) was rentmeester van de domeinen. Mathias Lauta van Aysma (1808-1872) was sergeant bij de infanterie. Jhr. Jacob Lauta van Aysma (1817-1881) was rijksontvanger. François Wilhelmus Lauta van Aijsma (1853-1944) was aannemer en Gerardus Johannes Lauta van Aijsma (1915-2012) was atleet.
De naam Lauta van Aysma vandaag
De naam Lauta van Aysma is heel zeldzaam. Het aantal naamdragers in Nederland is minder dan vijf of onbekend. Over de rang van de naam en de provincie waar hij het vaakst voorkomt is niets bekend. Het geslacht bestaat nog via de tak van François Antonius Gemma Lauta van Aijsma, die in 2022 werd erkend.
Veelgestelde vragen over Lauta van Aysma
Is Lauta van Aysma een adellijke familie?
Ja, Lauta van Aysma is een oud adellijk geslacht uit Friesland. Drie leden werden in 1825 erkend als behorend tot de Nederlandse adel, en in 2022 volgde nog een erkenning.
Welke adellijke titel voert de familie Lauta van Aysma?
De familie voert geen titel. Haar leden dragen het predicaat jonkheer of jonkvrouw.
Waar komt de achternaam Lauta van Aysma vandaan?
De naam gaat terug op Aysma State in Beetgum, waar Hessel Aysma bewoner en eigenaar was. Naast de naam Van Aysma kwam ook de naam Lauta voor.
Hoeveel mensen heten Lauta van Aysma?
Het aantal naamdragers in Nederland is minder dan vijf of onbekend, dus de naam is heel zeldzaam.
Wie zijn bekende leden van de familie Lauta van Aysma?
Kolonel Schelte Hotzes van Aysma overleed in 1637 tijdens het beleg van Breda, en rentmeester Sijbolt Hotzes van Aysma schreef de Codex Aysma. Ook François Antonius Gemma Lauta van Aijsma, die in 2022 als jonkheer werd erkend, behoort tot het geslacht.