Le Grelle

Herkomst van de naam

Het geslacht begint met Jean, die in 1586 in Mainvault bij Aat woonde. De band met de stad Antwerpen dateert uit 1672, toen Willem (Guillaume), een achterkleinzoon van Jean, daar poorter werd. Als textielhandelaar was François in 1690 de gemeenschappelijke voorouder van de geadelde takken.

Geschiedenis van het geslacht

De zonen van François, Guillaume-François, Jean-François en Jean-Guillaume, waren ook actief in het handelsbedrijf, dat in 1732 zijn hoofdkantoor in de Hoogstraat had. In 1754 importeerden Guillaume-François en Jean-François textiel, zijde, suiker, cacao, thee en porselein uit Engeland, Portugal en China, in nauwe samenwerking met de Zweedse Oost-Indische Compagnie. De familie was ook aandeelhouder van de Oostendse Compagnie (1725) en de Compagnie van Triëste.

Jean-Guillaume nam het bedrijf Beerenbroek & Co over, een katoendrukkerij die zijn schoonvader in 1753 had opgericht. Die drukkerij in Dambrugge had in 1770 meer dan 576 arbeiders in dienst. In 1756 werd ook de suikerfabriek Huysmans et Cie, de Belle, opgericht. In 1785 behoorden onder meer François J. Moretus, drie broers De Knyff, Th. Huysmans en Jean-Guillaume Le Grelle tot de aandeelhouders.

De volgende generatie richtte een bank op, Le Grelle Frères in Antwerpen. De Bank Joseph J. Le Grelle dateert van 1792. Joseph J. richtte ook de verzekeringsmaatschappijen Securitas (1819) en L'Escaut (1821) op. Gérard was samen met zijn broers Henri en Edmond een drijvende kracht achter de bank, die na de onafhankelijkheid van België een grote rol speelde in de financiering van de stad Antwerpen. Samen met de Bank Rothschild was de bank een van de belangrijkste financiers van de pauselijke staten, onder meer via de Rente Romaine in 1854 en 1864. Ook was zij een belangrijke financier van de eerste Belgische kolonie in Guatemala, een slecht voorbereide expeditie die mislukte. In 1854 kon een debiteur niet terugbetalen, waarna de bank eigenaar werd van 10.640 hectare in Guatemala. Sinds 7 oktober 1940 is de familie dit bezit uit het oog verloren.

In de negentiende eeuw breidden de activiteiten van de familie zich uit. Securitas, de Gazet van Antwerpen en Anhyp (1881, samen met Auguste Le Grelle) kwamen tot stand. Veel leden waren bankbestuurders, onder wie Joseph Guillaume, stichter van de Banque Foncière in Brussel, Henri, stichter van de Banque Commerciale d'Anvers, en Oscar, van het Crédit Anversois.

Henri-Jacques Le Grelle, doctor in de rechten, zwoor in 1790 een eed van trouw aan de Republiek van de Verenigde Nederlandse Staten. Hij was een van de drie auteurs van de Grondwet van die republiek. In januari 1794 werd hij door keizer Frans II geadeld, in het Oostenrijkse tijdperk. In datzelfde jaar behoorde hij, samen met Joseph J. Le Grelle, tot de gijzelaars die de Fransen als pand namen voor de oorlogsbijdrage van Antwerpen.

De Grondwet van de Republiek vormde een basis voor de Belgische Grondwet die in 1831 door het Nationaal Congres werd aangenomen. Gérard Le Grelle, een neef van Henri-Jacques, was lid van dat Nationaal Congres voor de provincie Antwerpen. Hij combineerde dat met het burgemeesterschap van Antwerpen, dat hij achttien jaar bekleedde, en met zijn werk als bankier. Tussen 1815 en 1830 weigerde hij categorisch elke administratieve of politieke functie onder het Nederlandse bewind. In 1836 besloot hij tot de tweede spoorverbinding in België, tussen Mechelen en Antwerpen, en hij was de architect van de IJzeren Rijn naar Keulen. Ook initieerde hij de sanering van de Schelde, de aanleg van de kades en de bouw van de Bourlaschouwburg. In 1840 richtte hij de rubensiaanse feesten op.

In Antwerpen en omgeving zijn negenentwintig kerken en kapellen, waaronder de kathedraal, met glas in lood of afbeeldingen van het wapen van de familie Le Grelle. De familie leverde drie aalmoezeniers aan de oude instelling die de allerarmsten in de stad hielp. In 1824 richtte Gérard Le Grelle de Maatschappij der Kristelijke Liefdadigheid op, die nog steeds actief is als ziekenhuis en verzorgingshuis.

Ferdinand Le Grelle was senator. Max Le Grelle, gemeenteraadslid van Delft, richtte de katholieke woningbouwvereniging Sint Hyppolytus op, die in Delft nog bijna 5000 woningen beheert. Charles Le Grelle was schepen in Etterbeek, waar naar hem een straat is vernoemd.

Op sportief vlak waren er ook prestaties. Graaf Léon Le Grelle was trainer en jockey in de stallen van onder meer baron Creutz, baron Osy en graaf van Limburg Stirum in Nederland. Zijn neef graaf Gérard volgde dezelfde weg, en beiden wonnen talrijke prijzen.

Adellijke titel en stand

Leden van het geslacht behoren sinds 1794 tot de keizerlijke, Nederlandse, pauselijke en Belgische adel. In 1852 en opnieuw in 1853 kreeg Gérard, toen nog jonkheer, de titel van graaf: eerst van de vorst van de pauselijke staten en daarna van de koning der Belgen. Ook graaf Léon droeg die titel. Het geslacht bestaat nog en de adellijke tak is niet uitgestorven.

Bekende familieleden

Henri-Jacques Le Grelle was doctor in de rechten en een van de auteurs van de Grondwet van de Republiek. Gérard Le Grelle was bankier, burgemeester van Antwerpen en lid van het Nationaal Congres. Graaf Léon Le Grelle was trainer en jockey, en gravin Diane Le Grelle, bekend als Pinky, nam in 1992 deel aan de Olympische Spelen.

De naam Le Grelle vandaag

De naam Le Grelle is heel zeldzaam. Het aantal naamdragers in Nederland is minder dan vijf of onbekend. Over de rang van de naam en de provincie waar hij het vaakst voorkomt is niets bekend.