Lycklama à Nijeholt

Herkomst van de naam

Het eerste deel van de achternaam komt van de stamvader Lyckle Eables. Een nakomeling, een zekere Pyer, nam de voornaam Lyckle op in de achternaam. Het tweede deel is ontleend aan Nijeholtpade, een dorp in Weststellingwerf. Dat dorp was destijds van belang voor de levering van brandhout. Varianten van de naam zijn Lycklama à Nyeholt, Lijcklama à Nijeholt en Nieholt.

Geschiedenis van het geslacht

De familie bewoonde een stins, de Friesburg, te Nijeholtpade. In de tweede helft van de zeventiende eeuw kochten Augustinus en zijn neef Lubbert venen bij Appelscha en Fochteloo, en lieten zij de Lycklamavaart graven. Het geslacht speelde in de achttiende en negentiende eeuw een grote rol in de turfwinning en in de Opsterlandse Veencompagnie, die in 1716 werd opgericht. In 1801 waren alle aandelen eigendom van de familie. De vette jaren lagen in het midden van de achttiende eeuw en in de perioden 1846-1869 en 1870-1881. Veel grondbezit was al in 1782-1784 verkocht.

Leden waren raadsheren vanwege Zevenwouden, gedeputeerde bij de Staten van Friesland, of grietman van verschillende grietenijen. In 1749 waren er drie Lycklama's tegelijk grietman. Een aantal leden zat in de raad van de Admiraliteit van Amsterdam en die van Friesland.

Adellijke titel en stand

Van een andere tak, die een protestantse en een katholieke loot kende, werd in 1817 één familielid verheven tot de Nederlandse adel: Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1766-1844). Zijn nakomelingen kregen daarmee het predicaat jonkheer of jonkvrouw. Het geslacht voert geen titel. Een tak ging tot het Nederlandse patriciaat behoren. De adellijke tak stierf in 1917 uit, met jhr. Jan Anne Augustinus Cornelis Schelto Lycklama à Nijeholt (1885-1917). Het adellijke wapen is gedeeld: het eerste veld toont een blauwe dwarsbalk met rode lelies op goud, het tweede een uitgerukte stronk met gouden eikels op rood.

Bekende familieleden

Augustinus Lycklama à Nijeholt (1742-1789) was met 2177 hectare de grootste grondbezitter van Friesland, vooral heidevelden en laaggelegen hooilanden. Jhr. Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1766-1844) was grietman van Ooststellingwerf en Utingeradeel, lid van de Tweede Kamer van 1815 tot 1831 en lid van de Eerste Kamer van 1835 tot 1844. Jhr. Wilco Holdinga Lycklama à Nijeholt (1801-1872) was grietman en burgemeester van Utingeradeel en lid van de Tweede Kamer. Jhr. Jan Anne Lycklama à Nijeholt (1809-1891) was burgemeester van Opsterland en lid van de Provinciale Staten van Friesland. Jhr. Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt (1837-1900) was reiziger en schrijver en stichter van het Musée de la Castre in Cannes. Jhr. Augustinus Lycklama à Nijeholt (1842-1906) besteedde veel tijd aan genealogie en heraldiek. Hij en Jan Anne worden genoemd als mogelijke opdrachtgevers van de neogotische Adelskerk in Oud Beets, die in 1889 in gebruik werd genomen.

De naam Lycklama à Nijeholt vandaag

Er zijn in Nederland 35 naamdragers. De naam staat op de 47556ste plaats van alle Nederlandse achternamen en komt het vaakst voor in Fryslân. De adellijke tak is in 1917 uitgestorven, maar de naam komt in Nederland nog voor.