Repelaer

Herkomst van de naam

De naam gaat terug op Anthonis Adriaensz. Repelaer, poorter en wijnkoper in Dordrecht. Hij wordt vanaf 1547 vermeld en overleed in 1574 of 1575.

Geschiedenis van het geslacht

Zijn zoons Adriaen en Hugo gingen deel uitmaken van het Dordtse stadsbestuur. Vanaf 1585 tot in de Franse tijd zat vrijwel onafgebroken een lid van de familie in de achtraad of de veertigraad, of bekleedde hij het ambt van schepen of burgemeester. De telgen trouwden met andere Dordtse regentenfamilies en werkten in de 17e eeuw daarnaast als koopman of brouwer.

In 1702 sloten burgemeester Hugo Repelaer (1655-1713) en burgemeester Dirk Hubert Stoop (1658-1731), de leiders van de twee voornaamste facties in het Dordtse stadsbestuur, een contract van correspondentie over de verdeling van stedelijke ambten. Daardoor behoorde de familie in de 18e eeuw tot de machtigste regentenfamilies van Dordrecht. In de tweede helft van die eeuw verwierf zij verschillende heerlijkheden in de omgeving van de stad.

Een van die heerlijkheden was Spijkenisse en Braband. In 1768 werd Margareta Backus (1747-1783) ambachtsvrouwe van Spijkenisse en Braband. In 1769 trouwde zij met de Dordtenaar Pieter Pompejus Repelaer (1736-1782). Na haar dood ging de heerlijkheid over op haar zoon Ocker Repelaer (1772-1791), en na diens overlijden op zijn achterneef jhr. mr. Paulus Repelaer (1766-1844). De familie behield de heerlijkheid, met een onderbreking tijdens de Franse tijd.

Jkvr. Maria Jacoba Repelaer (1802-1862), een kinderloos nichtje van Paulus Repelaer, schonk in de 19e eeuw kostbaarheden aan de Dorpskerk van Spijkenisse. In 1857 gaf zij een zilveren avondmaalstel en een doopschaal met koperen voet, die in een voor die tijd kenmerkende neorococostijl zijn versierd. Dit avondmaalservies wordt nog steeds gebruikt. Op de grootste pijp van het in 1860 gebouwde orgel stond een inscriptie die naar haar verwees. Het orgel werd in 1970 vervangen, en die orgelpijp is niet bewaard gebleven.

In Spijkenisse bestond in 1891 een muziekvereniging met de naam De Repelaer. Van 1963 tot 1979 was er een buurthuis met die naam, en de in 1959 opgerichte tafeltennisvereniging draagt de naam eveneens. Tegenover de voormalige locatie van het buurthuis ligt de straat De Repelaer.

Adellijke titel en stand

Bij Soeverein Besluit van 28 augustus 1814 werd mr. Ocker Repelaer van Driel (1759-1832) benoemd in de ridderschap van Holland. Bij Koninklijk Besluit van 24 november 1816 werden zijn broers Johan en Paulus Repelaer verheven in de Nederlandse adel. Het geslacht voert geen titel; de leden zijn jonkheer of jonkvrouw. Het adellijke geslacht bestaat nog.

Vanaf jhr. Ocker Jan Adriaan Repelaer van Driel (1849-1920) voeren hij en zijn nageslacht de naam Repelaer van Driel. Jhr. Pieter Hendrik Repelaer (1854-1920) kreeg in 1856, als erfgenaam van zijn oom jhr. mr. Pieter Hendrik van de Wall, heer van Puttershoek (1795-1853), bij Koninklijk Besluit toestemming om de naam Van de Wall Repelaer te voeren. In 1923 verkreeg zijn neef jhr. Pieter Hendrik Repelaer (1895-1972) op dezelfde wijze die naamswijziging.

Bekende familieleden

Hugo Repelaer (1655-1713) was burgemeester van Dordrecht en partij bij het contract van 1702 over de verdeling van stedelijke ambten. Pieter Pompejus Repelaer (1736-1782) trouwde in 1769 met Margareta Backus, de ambachtsvrouwe van Spijkenisse. Mr. Ocker Repelaer van Driel (1759-1832) werd in 1814 benoemd in de ridderschap van Holland. Jhr. mr. Paulus Repelaer (1766-1844) was heer van Spijkenisse en Braband. Jkvr. Maria Jacoba Repelaer (1802-1862) schonk kostbaarheden aan de Dorpskerk van Spijkenisse.

De naam Repelaer vandaag

De naam Repelaer is heel zeldzaam. Er zijn minder dan vijf naamdragers in Nederland, of het aantal is onbekend. Ook de rang onder de Nederlandse achternamen en de provincie waar de naam het vaakst voorkomt zijn onbekend. Het adellijke geslacht bestaat nog, en in Spijkenisse herinnert de straat De Repelaer aan de familie.