Vrijthoff

Herkomst van de naam

De naam kent verschillende spellingen, waaronder Vrythoff en Vrij(t)hof(f). De stamreeks begint met Jan Hermanse Vrij(t)hof(f). Bij zijn huwelijk in 1643 in Maastricht werd hij aangeduid als van Heusden. Het is onbekend welk Heusden daarmee bedoeld wordt: het vestingstadje Heusden, Heusden bij Asten, Heusden bij Hasselt of Heusden aan de Schelde.

Geschiedenis van het geslacht

Het geslacht is het vroegst vermeld in 1643, het jaar van dat huwelijk. Zijn achterkleinzoon Johannes Bernardus Vrijthoff (1722-1793) werd hoogleraar en was de vader van Leonard Bernard Adriaan Vrijthoff (1776-1861). Deze werd in 1840 in de Nederlandse adel opgenomen. Daarbij werd bepaald dat de adeldom, als hij geen mannelijke nakomelingen zou hebben, zou overgaan op zijn beide neven. Dat werd in 1862 bevestigd.

Een andere tak verhuisde in de zeventiende eeuw naar Den Haag. Die leden stammen mogelijk af van de in Maastricht geboren horlogemaker Johan Vrijthoff de Jonge (1651-1716), die tussen 1671 en 1680 in Den Haag is aangetroffen. Omstreeks 1685 was hij weer in Maastricht werkzaam, waar ook zijn broers bleven en hetzelfde ambacht uitoefenden. De Haagse tak werkte eveneens als horloge- en klokkenmaker en stierf in de negentiende eeuw uit. Door het huwelijk van Maria Catharina Vrijthoff (1756-1841) met de Haagse zilversmid Johannes van der Toorn (1747-1832) leeft de naam van het geslacht voort in de familienaam Van der Toorn Vrijthoff.

Adellijke titel en stand

De leden van het geslacht voeren geen titel, maar dragen het predicaat jonkheer of jonkvrouw. Het geslacht werd in 1840 verheven in de Nederlandse adel. De adellijke tak stierf in 1968 uit. De laatste mannelijke telg, kunstschilder Arnold Johan Theodoor Vrijthoff (1863-1924), overleed al in 1924. De laatste telg van het adellijke geslacht was jkvr. Anna Margaretha Vrijthoff, die in 1968 overleed.

Bekende familieleden

Johannes Bernardus Vrijthoff (1722-1793) was garnizoensgeneesheer in Maastricht, consulterend geneesheer van prins Willem V en hoogleraar aan de illustere school in Maastricht. Hij was ook meermaals schepen en gezworene van Maastricht. Leonard Bernard Adriaan Vrijthoff (1776-1861) vocht in de veldslagen van Quatre-Bras, Ligny en Waterloo en was later vrederechter in het kanton Gulpen. Willem Adriaan Vrijthoff (1801-1871) was raadsheer bij het Hof van Limburg en Pierre François Emile Vrijthoff (1836-1890) was bankier. Adriane Wilhelmine Emelie Vrijthoff (1846-1931) trouwde in 1868 met de hoogleraar rechtsgeleerdheid Nicolaas Karel Frederik Land (1840-1903). Anna Emilie Vrijthoff (1888-1964) trouwde in 1908 met Justus Elisa Boogaard (1888-1917), burgemeester van Sluis. Sara Louise Vrijthoff (1841-1918) trouwde in 1863 met Willem van Konijnenburg, hoofdinspecteur van de directe belastingen en accijnzen.

De naam Vrijthoff vandaag

De naam Vrijthoff is heel zeldzaam. Er zijn minder dan vijf naamdragers in Nederland, of het aantal is onbekend. Ook de plaats van de naam op de lijst van achternamen en de provincie waar de naam het vaakst voorkomt zijn onbekend.