Bentinck

Herkomst van de naam

Het geslacht is van oorsprong Gelders. De bewezen stamreeks begint met Johan Bentinck, een knape die tussen 1343 en 1386 wordt vermeld. Hij vestigde zich bij Wapenveld in de gemeente Heerde op de Veluwe.

Geschiedenis van het geslacht

In de zeventiende eeuw werd het geslacht opgesplitst in een Nederlandse en een Engelse tak. De Engelse tak werd gesticht door Hans Willem Bentinck, die koning-stadhouder Willem III naar Engeland vergezelde. Hij werd in 1689 verheven tot graaf van Portland. Zijn zoon Henry werd in 1715 hertog van Portland. Henry's zoon William nam in 1801 na zijn huwelijk met een erfgename de naam Cavendish-Bentinck aan. Uit deze linie kwamen diverse Britse politici voort. De linie Cavendish-Bentinck stierf in 1990 in mannelijke lijn uit, waarna de titel graaf van Portland overging op een verre neef. De moeder van de Britse koninginmoeder Elizabeth Bowes-Lyon was Cecilia Nina Cavendish-Bentinck, waardoor het geslacht ook in de genealogie van het Engelse koningshuis voorkomt.

De Nederlandse grafelijke tak stamt af van Willem Bentinck, een tweede zoon van Hans Willem. Hij was Nederlands staatsman en werd in 1732 tot rijksgraaf verheven. Hij trouwde met Charlotte Sophie, erfdochter van graaf Anton II van Aldenburg, en erfde zo onder meer de heerlijkheden Kniphausen en Varel. Een kleinzoon, Willem Gustaaf Frederik, probeerde op het Congres van Wenen en het Congres van Aken tevergeefs erkenning te krijgen voor zijn soevereiniteit over die gebieden. Hij liet drie zoons na die hij bij een boerenmeisje had, en zijn broer John Charles betwistte hun opvolgingsrecht. Deze affaire, de Bentinckse successie, eindigde pas in 1854, toen Oldenburg de heerlijkheden kocht en de koopsom van twee miljoen taler in termijnen uitbetaalde aan de rivaliserende partijen.

De grafelijke tak is in 2015 uitgestorven, maar de oudere baronale tak bestaat nog. In de Dorpskerk van Ellecom, nabij kasteel Middachten, is een crypte van de familie aanwezig.

Adellijke titel en stand

In 1814 werden leden van dit geslacht benoemd in de Ridderschap van Overijssel, waardoor zij en hun nakomelingen tot de adel van het koninkrijk gingen behoren. In 1819 werd bepaald dat alle leden, behalve die van de grafelijke tak, de titel baron of barones mochten voeren. De grafelijke tak voert de titel graaf.

In 1845 werden de nakomelingen van het echtpaar Bentinck-van Reede-Ginkel opgenomen in de Duitse hoge adel, met de titel Erlaucht die bij eerstgeboorte overging. In 1886 besloot koningin Victoria dat zij in Groot-Brittannië de titel Count mochten voeren. Drie van hen werden in 1920 en 1924 ingelijfd in de Nederlandse adel.

In 1911 bepaalde koning George V dat het hoofd van de baronale takken, tevens hoofd van de Britse baronale tak, in Groot-Brittannië de titel Baron mocht voeren. Dit besluit werd op 27 april 1932 herroepen, zodat de titel baron in het Verenigd Koninkrijk officieel niet meer wordt erkend.

Bekende familieleden

Hans Willem baron Bentinck (1649-1709) was de eerste graaf van Portland en een medewerker en gunsteling van Willem III. Henry Bentinck (1682-1726) was de tweede graaf en eerste hertog van Portland, parlementslid en patroon van de kunsten. William Henry Cavendish-Bentinck (1738-1809) was de derde hertog van Portland en premier van Engeland. Lord William Bentinck (1774-1839) was gouverneur-generaal van India van 1828 tot 1835.

Willem graaf Bentinck (1704-1774) was Nederlands politicus. Over zijn leven en dat van zijn echtgenote Sophie schreef de schrijfster Hella Haasse twee historische romans. Carel baron Bentinck (1751-1825) was luitenant-generaal, en Berend Hendrik baron Bentinck tot Buckhorst (1753-1830) was Nederlands politicus.

Adolph Willem Carel baron Bentinck van Schoonheeten (1905-1970) was ambassadeur. Samuel Pieter Bentinck (1909-1998) was burgemeester van Abcoude en Soest. Johannes Adolf Bentinck (1916-2000) was Engelandvaarder. Udo Willem baron Bentinck (1940) is rechter.

Gary Ramsay baron Bentinck (1964) is hoofd van de Britse baronale tak en chef de famille van het Nederlandse geslacht. Marie Amelie Mechteld Agnes Gräfin von Aldenburg Bentinck (1879-1975) was de oprichter van Stichting Twickel.

De naam Bentinck vandaag

De naam Bentinck komt in Nederland 34 keer voor en staat op de 47966e plaats van de achternamen. Het meest komt de naam voor in Noord-Holland. De baronale tak van het geslacht bestaat nog.