Teding van Berkhout

Herkomst van de naam

De naam is samengesteld uit de namen Berckhout en Tedingh. De stamreeks begint met Pieter Jansz. Berckhout, die smid was en vanaf 1517 raad in de vroedschap van Hoorn werd, vanaf 1523 schepen en vanaf 1531 burgemeester. Hij overleed na 25 oktober 1566.

De naam Tedingh gaat terug op Jan Tedingh, die in 1430 en 1439 wordt vermeld. Hij was de zoon van Jan van Crabbenburch, die in 1397 wordt vermeld, en van Trude Melis, een dochter van Melis Jan Teding, die in 1369 wordt vermeld. Jan Tedingh nam de naam van zijn moeder aan. Een kleinzoon van hem, Jan Tedingh alias Jan Joost Jan Tedingsz, was de vader van Cornelia Tedingh, die in eerste echt trouwde met de zoon van de stamvader, Jan Pietersz. Berckhout (1510-1587).

De kinderen uit dat huwelijk namen de dubbele geslachtsnaam Tedingh Berckhout aan. In latere eeuwen werd die veranderd in de naam die vandaag nog gevoerd wordt.

Geschiedenis van het geslacht

Telgen van het geslacht bekleedden aanvankelijk bestuursfuncties in Hoorn en trouwden met andere bestuurders van die stad. Later behoorden ze tot het regentenpatriciaat van Monnickendam, daarna van Brielle, Delft en Leiden. Aan het begin van de zeventiende eeuw traden telgen in dienst van de VOC, en enkele telgen dienden onder Michiel de Ruyter en Cornelis Tromp.

Het geslacht bezat in de loop der eeuwen verschillende onroerende goederen. Naast stadshuizen in Delft had de familie de buitenplaats Pasgeld aan de Vliet bij Rijswijk. In de omgeving van Haarlem bezat zij buitenplaatsen, waaronder Boekenrode en De Wildhoef, die later Aelbertsberg werd genoemd. De oudste tak bezat Groot Hoenlo bij Olst en breidde dat landgoed uit tot 600 hectare. 's Winters woonde de familie in Deventer, in de oude Latijnse school aan het Grote Kerkhof.

Op 10 oktober 1930 werd een familiestichting opgericht om 73 familieportretten onder te brengen. Die portretten dreigden verloren te gaan door het faillissement van jhr. mr. Pieter Teding van Berkhout (1865-1935). Het familiearchief werd in 1999 in bewaring gegeven aan het Nationaal Archief.

Jhr. Hendrik Teding van Berkhout (1879-1969), directeur van het Rijksprentenkabinet, breidde de verzamelingen van zijn voorouders uit. Die verzamelingen gingen terug op onder meer Willem Philip Kops (1755-1805), die een kunstkabinet aanlegde. Twee van zijn dochters schonken de grafische collectie aan het Teylers Museum.

Adellijke titel en stand

Joan Tedingh Berkhout werd bij diploma van keizer Leopold I van 16 april 1689 verheven tot ridder des Heilige Roomse Rijks. Vanaf 16 september 1815 tot 12 juni 1885 werden leden van het geslacht verheven in de Nederlandse adel. In 1815 en opnieuw in 1919 werd verzocht om erkenning van oude adel, en de Hoge Raad van Adel adviseerde in beide gevallen negatief.

De verheffing van 1815 vond plaats bij de inhuldiging van koning Willem I, op grond van diensten die de familie aan de staat had bewezen. De leden voeren geen titel; zij zijn jonkheer of jonkvrouw. Het wapen werd in 1815 vastgesteld met in goud zeven rode kepers en in een blauw vrijkwartier een staande zilveren kraanvogel.

Het geslacht bestaat nog. In 2014 leefden er nog tientallen mannelijke afstammelingen, met als chef de famille jhr. Steven Lourens Teding van Berkhout (1955), die toen in Australië woonde.

Bekende familieleden

Pieter Jansz. Berckhout, de stamvader, werd burgemeester van Hoorn. Cornelis Pietersz. Berckhout (overleden 1605) was eveneens burgemeester, en Gerrit Pietersz. Berckhout (overleden 1572) was schout van Haarlem.

Paulus Teding van Berkhout (1609-1672) behoorde tot de eersten die zich met de familiegeschiedenis bezighielden. Jhr. mr. Frederik Teding van Berkhout (1883-1956) schreef in de jaren dertig een uitvoerige genealogie. Jhr. mr. J.P.E. Teding van Berkhout (1938-2022) was vijftig jaar secretaris van de familiestichting.

Jhr. mr. Pieter Teding van Berkhout (1865-1935) woonde op Boekenrode. Jhr. Hendrik Teding van Berkhout (1879-1969) was directeur van het Rijksprentenkabinet en kunstverzamelaar.

De naam Teding van Berkhout vandaag

In Nederland dragen 31 mensen de naam Teding van Berkhout. De achternaam staat op de 51.018e plaats in de rangorde van Nederlandse achternamen en komt het vaakst voor in de provincie Utrecht. Het adellijk geslacht bestaat nog.