Van Haeften

Herkomst van de naam

De naam Van Haeften ontleent aan het Gelderse plaatsje Haaften in de Betuwe. Het eerste geslacht, Van Haeften (I), voerde ook de naam De Cocq van Haeften. Het tweede geslacht, Van Haeften (II), komt uit Deil en noemde zich later ook De Craen van Haeften.

Het eerste geslacht hoorde bij een groep Betuwse families die sinds de Middeleeuwen een variant van het wapen van het Franse geslacht Châtillon voerde. Of de familie werkelijk van dat Franse geslacht afstamde, is nooit bewezen.

Geschiedenis van het geslacht

Van Haeften (I) wordt al in 1415 genoemd, maar de bewijsbare stamreeks begint pas met ridder Otto van Haeften (1421-1473), heer van Gameren en Wayenstein. Diens zoon Allard trouwde in 1469 met Aleid van Weerdenburg, vrouwe van Ophemert en Zennewijnen. Daardoor kwamen die heerlijkheden en het kasteel Ophemert in het bezit van de familie, en daar bleven zij tot 1844. Sinds de zeventiende eeuw bestond er ook een belangrijke Duitse tak.

In de achttiende eeuw leverde het eerste geslacht dijkgraven, gedeputeerden ter Staten-Generaal en leden van de raad ter admiraliteit. De laatste telg van het geslacht was Urselina Philippina, barones de Cocq van Haeften (1794-1881).

Van Haeften (II) gaat terug op Jan Willems, die in 1531 schepen was in de hoge bank van Deil en later dijkheemraad van de Tielerwaard werd. Zijn zoon en kleinzoon zaten eveneens in die bank. Er bestaat een genealogisch verband met het eerste geslacht, maar dat loopt via een moederlijke lijn: een lid van de familie De Craen nam de naam Van Haeften over van zijn moeder. De twee geslachten worden hier daarom als aparte families behandeld.

In Meerlo is de De Cock van Haeftenstraat naar het eerste geslacht vernoemd.

Adellijke titel en stand

Van Haeften (I) werd in 1822 erkend in de Nederlandse adel, met de titel baron of barones die op alle leden overging. Het geslacht stierf in 1881 uit.

Van Haeften (II) werd bij koninklijk besluit van 6 september 1844 verheven in de Nederlandse adel. Die verheffing had een clausule: de nakomelingen zouden pas erkend worden als zij konden aantonen dat zij afstamden van het oud-adellijke geslacht Van Haeften. Dit geslacht voert geen titel; de leden zijn jonkheer of jonkvrouw. De adellijke tak bestaat nog. In 1994 waren er nog twaalf mannelijke telgen in leven, van wie de jongste in 1991 was geboren. De chef de famille en zijn drie zonen woonden toen in België.

Bekende familieleden

Tot het eerste geslacht behoorden onder meer Reinier van Haeften (1646-1733), lid van de raad ter admiraliteit, Bartold van Haeften (1692-1772), dijkgraaf en gedeputeerde ter Staten-Generaal, en Margriet van Haeften (1751-1793), dichteres en prozaschrijfster. In de Duitse tak waren Hans-Bernd von Haeften (1905-1944) en Werner von Haeften (1908-1944) verzetsstrijders. Werner was adjudant van Claus Schenk von Stauffenberg bij de mislukte aanslag op Adolf Hitler op 20 juli 1944.

Tot het tweede geslacht behoorden Johan Cornelius Adrianus de Craen van Haeften (1875-1954), oprichter en directeur van de N.V. Biscuitfabriek Patria in Amsterdam, en John Henry van Haeften (1952), directeur van de Londense kunsthandel Johnny van Haeften en medeoprichter van de kunstbeurs TEFAF.

De naam Van Haeften vandaag

In Nederland dragen 268 mensen de naam Van Haeften. De naam komt het vaakst voor in Noord-Holland en staat op plaats 10023 van alle Nederlandse achternamen. Omdat de naam vaker dan 200 keer voorkomt, is het adellijke geslacht slechts één van de families met deze naam, en de meeste naamdragers zijn er niet aan verwant.