Kersten

De naam Kersten gaat terug op de voornaam Kerst, een verkorte vorm van Christiaan, dat op zijn beurt via het Latijnse Christianus is afgeleid van de naam Christus en zoveel betekent als "volgeling van Christus" of "de gekerstende". Kerst was in de middeleeuwen een gangbare doopnaam, mede door de sterke rol van het christendom in het dagelijks leven, en werd in tal van streken op vergelijkbare wijze verkort en aangepast, wat tot een hele familie van verwante namen leidde.

Kersten is een patroniem: het achtervoegsel -en fungeert hier als verbogen genitiefvorm en betekent zoveel als "van Kerst", dus zoon van iemand die Kerst heette. Dit soort vadernamen was in grote delen van Nederland en Vlaanderen de gebruikelijke manier om iemand aan te duiden voordat vaste achternamen verplicht werden, en de naam van de vader werd simpelweg met een uitgang aan de eigen naam toegevoegd, waarbij de exacte vorm van streek tot streek kon verschillen.

Van Kersten bestaan enkele verwante vormen. Met een extra s komt Kerstens voor, een vorm die vaker in het zuiden van het taalgebied wordt aangetroffen, en verwant maar iets verder afgeleid is de naam Kerstjens, met een verkleinende tussenvorm. Ook de volledige doopnaam Christiaens, zonder de verkorting tot Kerst, is als achternaam bewaard gebleven en laat zien hoe dezelfde oorspronkelijke naam tot heel verschillende achternamen kon leiden.

Zoals alle Nederlandse achternamen werd Kersten pas wettelijk en definitief vastgelegd tijdens de Napoleontische naamgeving van 1811-1812, toen de burgerlijke stand werd ingevoerd en elke inwoner van Nederland zich met een vaste, erfelijke achternaam moest laten registreren. Als patroniem bestond de naam als aanspreekvorm echter al veel eerder, in een tijd waarin een vaste achternaam nog geen vanzelfsprekendheid was.

De naam Kersten laat mooi zien hoe een religieus begrip via een voornaam en vervolgens via een patroniem een heel gewone, seculiere achternaam kon worden: wie tegenwoordig Kersten heet, draagt daarmee onbewust nog een spoor van de vroegmiddeleeuwse kerstening van de Lage Landen met zich mee. Dit soort namen, ontstaan uit een religieuze doopnaam, staat naast talrijke andere christelijke patroniemen zoals Pieters, Jansen en Willems, die stuk voor stuk herinneren aan hoe dominant het christendom was in de naamgeving van vroegere generaties. Kersten onderscheidt zich daarbij doordat de onderliggende voornaam Kerst zelf al rechtstreeks verwijst naar het geloof, in plaats van naar een individuele heilige of apostel.

Zoals bij de meeste patroniemen is het ook bij Kersten niet vanzelfsprekend dat alle huidige naamdragers van elkaar afstammen: op verschillende plaatsen in Nederland en Vlaanderen kan onafhankelijk van elkaar een zoon van een Kerst zijn vadernaam als eigen achternaam hebben laten vastleggen, wat verklaart waarom de naam over een relatief breed gebied voorkomt.

Op dit moment dragen bijna 6.500 mensen in Nederland de achternaam Kersten, met Kerstens als bekende nevenvorm.