Klaassen

Klaassen is gevormd op de voornaam Klaas, een korte vorm van Nicolaas. Deze naam is van oorsprong Grieks (Nikolaos) en is opgebouwd uit de bestanddelen "nike", dat "overwinning" betekent, en "laos", dat "volk" betekent — samen te vertalen als "overwinnaar van het volk". Nicolaas dankte zijn enorme populariteit in de Lage Landen aan de verering van de heilige Nicolaas van Myra, beter bekend als Sinterklaas, die als beschermheilige van onder meer zeelieden, kooplieden en kinderen gold en tot een van de meest vereerde heiligen van de middeleeuwen uitgroeide. De feestdag van Sint-Nicolaas, nog altijd jaarlijks gevierd als Sinterklaas, houdt de herinnering aan deze heilige en daarmee de populariteit van de voornaam Klaas tot op de dag van vandaag levend.

Klaassen is een patroniem, gevormd met het achtervoegsel -en dat een bezitsvorm uitdrukt: de naam betekent "van Klaas" of "zoon van Klaas". Dit achtervoegsel is vooral kenmerkend voor het oosten en noorden van Nederland, waar patroniemen doorgaans op -en of -sen eindigden, in tegenstelling tot het kortere -s dat in andere delen van het land gebruikelijker was. In de tijd voordat vaste achternamen bestonden, werd iemand in de dagelijkse omgang vaak aangeduid met zijn voornaam gevolgd door die van zijn vader, en die aanduiding kon uiteindelijk als familienaam beklijven.

Van de voornaam Klaas bestaan in Nederland opvallend veel achternaamsvarianten. De oudere spelling Claassen, met een "c" in plaats van "k", komt in historische bronnen en sommige families nog voor, net als Claessens, met een extra -s. Ook de kortere vorm Klaasen, met één enkele s, en de kale voornaamsvorm Klaas, zonder patronymisch achtervoegsel, zijn als zelfstandige achternamen in gebruik. In administratie die door geestelijken werd bijgehouden, komt daarnaast de verlatijnste vorm Nicolai voor, gevormd naar Latijns voorbeeld. Al deze namen delen dezelfde oorsprong in de heiligennaam Nicolaas, ook al is de klankverwantschap tussen bijvoorbeeld Klaassen en Nicolai op het eerste gezicht niet meteen duidelijk.

Hoewel de patroniemvorm Klaassen vermoedelijk al eeuwenlang mondeling werd gebruikt, kende Nederland tot het begin van de negentiende eeuw geen verplichting om een vaste, erfelijke achternaam te voeren. Die verplichting werd ingevoerd met de Napoleontische naamgeving van 1811-1812, toen alle inwoners zich voor het eerst bij de burgerlijke stand moesten inschrijven met een achternaam die voortaan van generatie op generatie zou worden doorgegeven. Voor veel Klaassen-families betekende dit de officiële registratie van een patroniem dat in de praktijk al lang als familienaam functioneerde.

Vandaag de dag heten ruim 7.400 mensen in Nederland Klaassen. Dankzij de wijdverbreide populariteit van Sinterklaas en de voornaam Klaas door de eeuwen heen, is de achternaam vermoedelijk op talloze, van elkaar onafhankelijke plaatsen in het land ontstaan, bij families die verder geen band met elkaar hebben.