Simons

De achternaam Simons is gevormd op de voornaam Simon, die van oorsprong Hebreeuws is (Sjimon) en meestal wordt uitgelegd als "hij die verhoort" of "God heeft gehoord". De naam dankt zijn enorme populariteit in heel christelijk Europa aan het Nieuwe Testament: Simon was de oorspronkelijke naam van de apostel Petrus en ook de naam van andere apostelen en bijbelfiguren, waardoor de naam eeuwenlang tot de meest gegeven doopnamen behoorde. Juist doordat de naam aan meerdere bijbelfiguren tegelijk kon worden ontleend, verspreidde Simon zich sneller en breder dan menige andere heiligennaam.

Simons is een patroniem, gevormd met het achtervoegsel -s, dat een bezitsvorm uitdrukt en zoveel betekent als "van Simon" of "zoon van Simon". In de tijd voordat vaste achternamen gangbaar waren, werd iemand vaak aangeduid met zijn eigen voornaam gevolgd door die van zijn vader. Die aanduiding kon van generatie op generatie veranderen: de zoon van een Simons hoefde zelf niet Simons te heten, tenzij ook zijn vader toevallig Simon heette. Pas toen achternamen wettelijk verplicht en erfelijk werden, bevroor de op dat moment gebruikte vorm tot een vaste familienaam.

Van de voornaam Simon zijn in Nederland meerdere achternaamsvarianten in gebruik. Naast Simons komt de spelling Sijmons voor, met de oudere schrijfwijze "ij" voor dezelfde lange ie-klank die tegenwoordig meestal met een gewone i wordt geschreven — een wisseling die bij veel Nederlandse namen is opgetreden. In het zuidwesten van het land is de vorm Simonse gebruikelijk, met de daar karakteristieke -se-uitgang in plaats van -s. Daarnaast komt de vorm Simonis voor, een verlatijnste genitiefvorm ("van Simon") die vooral is ontstaan in administratie die door geestelijken of klerken werd bijgehouden, wanneer namen voor officiële doeleinden naar het Latijn werden omgezet. Deze Latijnse naamvormen zijn typisch voor gebieden waar de kerkelijke administratie lange tijd in het Latijn werd bijgehouden, en zijn later als gewone achternaam blijven bestaan.

Hoewel de patroniemvorm Simons vermoedelijk al eeuwenlang als aanspreeknaam in gebruik was, werd de naam pas wettelijk vastgelegd tijdens de Napoleontische naamgeving van 1811-1812. Toen moesten alle inwoners van Nederland zich voor het eerst met een vaste, erfelijke achternaam laten registreren bij de burgerlijke stand. Voor veel families met de naam Simons betekende dit niet de introductie van een nieuwe naam, maar de officiële bevestiging van een patroniem dat al generaties lang de facto als familienaam fungeerde.

Met ruim 7.800 naamdragers behoort Simons tot de grotere patroniemen van Nederland. Dat is niet verwonderlijk gezien de wijdverbreide populariteit van de voornaam Simon door de eeuwen heen: overal in het land kregen vaders onafhankelijk van elkaar deze bijbelse naam, waardoor de achternaam Simons vermoedelijk op talloze plaatsen los van elkaar is ontstaan, bij families die verder part noch deel aan elkaar hebben.