Otten

De achternaam Otten is gevormd op de voornaam Otte, een korte vorm van Otto. Deze Oudgermaanse naam gaat terug op het bestanddeel "od" of "aud", dat "bezit" of "rijkdom" betekende, en behoorde eeuwenlang tot de gangbare voornamen in het Nederlandse en Duitse taalgebied, mede dankzij middeleeuwse vorsten die Otto heetten. Voornamen die met dit bestanddeel begonnen of eindigden, zoals ook Odo en Everhard-achtige namen, waren in de Germaanse naamgeving wijdverbreid.

Otten is een patroniem: een achternaam die is afgeleid van de voornaam van de vader. Anders dan bij namen met het achtervoegsel -s, dat in het westen van Nederland gebruikelijk is, eindigt deze naam op -en. Dat achtervoegsel is een verbogen, bezitaanduidende vorm die vooral in het oosten en noordoosten van het land gangbaar was: Otten betekent zoveel als "van Otte" of "zoon van Otte", op dezelfde manier als Jansen "zoon van Jan" betekent. Zolang er nog geen vaste achternamen bestonden, kon deze aanduiding elke generatie opnieuw ontstaan, gebaseerd op de voornaam van de dan levende vader, totdat de naam op een gegeven moment werd bevroren en van vader op kind werd doorgegeven zoals we die nu kennen. Dit -en-patroon is ook terug te zien bij talloze andere Nederlandse patroniemen die in dezelfde streken ontstonden, zoals Willemsen, Hendriksen en Jansen.

Van de voornaam Otte bestaan enkele nauw verwante achternamen. De kale voornaamsvorm Otte, zonder patronymisch achtervoegsel, komt zelfstandig als achternaam voor. Ook de vorm Ottens, met een extra -s naast de -en-uitgang, is in gebruik en heeft dezelfde herkomst en betekenis. Deze kleine schrijfverschillen ontstonden doordat achternamen pas laat werden vastgelegd en verschillende families, of verschillende ambtenaren bij de vastlegging, elk hun eigen schrijfwijze hanteerden voor wat oorspronkelijk dezelfde naam was. Voor de betekenis van de naam maakt het niet uit welke van deze twee spellingen een familie draagt.

De patroniemvorm Otten werd vermoedelijk al generaties lang mondeling gebruikt voordat hij een officiële, wettelijk vastgelegde achternaam werd. Die stap volgde tijdens de Napoleontische naamgeving van 1811-1812, toen iedere inwoner van Nederland voor het eerst verplicht werd om zich bij de burgerlijke stand in te schrijven met een vaste achternaam die voortaan erfelijk zou zijn. Voor families die al Otten werden genoemd, betekende dit vooral een formele bevestiging van een naam die in de praktijk al lang bestond, ook al was er daarvoor geen wettelijke verplichting om die naam ook daadwerkelijk vast te houden.

Vandaag de dag heten bijna 7.800 mensen in Nederland Otten. Doordat de onderliggende voornaam Otte door de eeuwen heen op veel plaatsen in het land werd gegeven, is de achternaam Otten vermoedelijk op meerdere, van elkaar onafhankelijke plekken ontstaan, bij evenzoveel vaders die toevallig Otte heetten — een patroon dat bij vrijwel elk patroniem op basis van een populaire voornaam terugkeert.